DahiliyeKadın Hastalıkları ve DoğumÇocuk Hastalıkları ve SağlığıFizik Tedavi ve RehabilitasyonGenel CerrahiGöz HastalıklarıKulak-Burun-BoğazCildiyeDişAcil ServisRadyolojiÜrolojiNorolojiPsikiyatri

BÜYÜME VE GELİŞME TAKİBİ

                                

Büyüme ve gelişme anne karnında yumurtanın döllenmesi ile başlar ve ergenlik dönemi sonuna kadar devam eder. Büyüme ve gelişme hızı bu dönemler boyunca sabit bir hızda devam etmez

İnsan vücudundaki hücre sayı ve büyüklüğünde ki artışa bağlı olarak vücutta meydana gelen hacimsel ve kitlesel artışa büyüme denilmektedir. Gelişme ise biyolojik işlevlerin kazanılması olarak tanımlanır. Hücre ve dokuların yapı ve bileşimindeki değişiklikler sonucunda meydana gelen olgunlaşmaya gelişme denilir.

Büyüme ve gelişme anne karnında yumurtanın döllenmesi ile başlar ve ergenlik dönemi sonuna kadar devam eder. Büyüme ve gelişme hızı bu dönemler boyunca sabit bir hızda devam etmemekte olup belirli dönemlerde hızlanmalar görülmektedir. Fetal dönemde denilen doğum öncesinde anne karnında geçirilen dönemde büyüme ve gelişme hızı en yüksektir. Doğum sonrasında bu hız giderek düşer. 3-4 ile 9-10 yaşları arasında büyüme hızı oldukça yavaşlar ve ergenlik dönemiyle birlikte tekrar hızlanır.

Büyüme hızı tüm vücudun tüm bileşenleri için eşit değildir. Örneğin bebeklik döneminde baş çevresi hızla gelişirken bu hız ilk yıldan sonra düşer. Ergenlik döneminde ise ilk değişim boy ve ayak uzunlukları artışı öncelikli olarak meydana gelir.

Büyüme takibi için çeşitli kriterler dikkate alınmaktadır. Ağırlık, boy, baş çevresi, göğüs çevresi, kas ve iskelet sistemi, kalp, ciğerler, böbrekler gibi birçok iç organın ve çeşitli sistem ve hormonların takibi yapılır.

Çocuklar üzerinde yapılan araştırmalar neticesinde genetik yapıya bağlı olarak boy, vücut yapısı, büyüme temposu, fizyolojik ve psikolojik gelişimin hızında büyük farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Büyümenin takibinin yapılabilmesi için bu farklılıklar dikkate alınarak çeşitli büyüme takip kriterleri için her yaş döneminde büyümenin alt ve üst sınırları belirlenmiştir. Bu değerlere bakılarak çocuğun gelişimi takip edilir ve gelişim bozuklukları tespit edilir.

Gelişme temposu da büyümede olduğu gibi farklıklılar göstermektedir. Örneğin yürüme, konuşma gibi yetenekler her çocukta farklı yaşlarda kazanılmaktadır.


Gelişim Dönemleri

* Embriyonal Dönem (0-10 hafta) Doğum öncesi
* Fetal Dönem (10 hafta-doğum anı) Doğum öncesi
* Bebeklik Dönemi 0-1/2 yaş
* İlk çocukluk dönemi 2/3-6 yaş
* Son Çocukluk dönemi 7-11 yaş
* Ergenlik dönemi 11/12- 18/20 yaş
* Genç yetişkinlik dönemi 18/20 – 30/35
* Yetişkinlik dönemi 30/35 – 60/65
* Yaşlılık dönemi 60/65 +


Büyüme ve Gilişimi Etkileyen Faktörler

Doğum öncesi gelişimi etkileyen faktörler


* Genetik Faktörler
* Cinsiyet
* Beslenme bozuklukları
* İlaç ve kimyasal faktörler
* Anneni geçirdiği hastalıklar
* Maruz kalınan çevre kirliliği
* Annenin psikolojik rahatsızlıkları


Doğum anı gelişimi etkileyen faktörler

* Erken(Prematüre)/geç doğumlar
* Doğum sırasında çocuğun oksijensiz kalması
* Ters doğum
* Doğum ekibi ve ortamının yetersizlikleri


Doğum sonrası gelişimi etkileyen faktörler

* Beslenme
* Çocuğun geçirdiği hastalıklar
* Çocuğun geçirdiği kazalar
* Uygun bir sosyal ortam


Büyümenin değerlendirilmesinde kullanılan kriterler

* Vücut ağırlığı
* Boy uzunluğu
* Baş çevresi
* Vücut bölülmelerinin oranları
* Göğüs çevresi
* Gelişimin değerlendirilmesinde kullanılan ölçütler
* Dişlerin çıkma ve değişme yaşı
* Kemiklerin olgunlaşma derecesi
* Sinirsel gelişim
* Zeka gelişimi
* Cinsel gelişim